Carhistory.gr Logo
  » product » LCV » ZSD Nysa
ZSD Nysa
LCV
Για αρκετά χρόνια, η σειρά Nysa ήταν το μοναδικό ασθενοφόρο που κυλούσε τους τροχούς του στους δρόμους της Πολωνίας. Tη χρησιμοποίησε επίσης και η Πολιτοφυλακή, σε εκδόσεις με χαρακτηριστικό μπλε χρώμα και συρόμενες πόρτες στις δύο πλευρές του αμαξώματος. 

Η εταιρεία «Zaklad Samochodow Dostawczych» (ZSD) ιδρύθηκε το 1952 στη Nysa της Πολωνίας, σε ένα βιομηχανικό χώρο που στη διάρκεια των ετών 1947-1951 φιλοξενούσε την «Fabryka Mebli Stali», η οποία κατασκεύαζε γραφεία, καρέκλες, κρεβάτια νοσοκομείων, ντουλάπες και άλλα ομοειδή προϊόντα. Αποστολή της νέας εταιρείας ήταν η παραγωγή ελαφρών φορτηγών και μικρών λεωφορείων. Στα πρώτα χρόνια της δραστηριότητάς της δεν είχε στο ενεργητικό της κάτι ολότελα δικό της, απασχολούμενη κυρίως με τη διαμόρφωση εξειδικευμένων χώρων φόρτωσης στο πλαίσιο των ήδη κυκλοφορούντων στην πολωνική αγορά φορτηγών «Lublin 51» και «Star 20». Τα επαγγελματικού χαρακτήρα οχήματα με τη δική της ταυτότητα προέκυψαν για πρώτη φορά το 1958, με το πρώτο συνθετικό του ονόματός τους (Nysa) να δηλώνει την πόλη που αποτελούσε την έδρα της εταιρείας. H αρχή έγινε με τα Ν57 και Ν58, τα οποία διέφεραν σημαντικά από το επιτυχημένο Zuk van της FSC. Αντίθετα με τις γωνίες που κυριαρχούσαν στην εξωτερική εμφάνιση του τελευταίου, τα ελαφρά φορτηγά της ZSD διακρίνονταν από τις στρογγυλεμένες γραμμές του αμαξώματος και το διαιρούμενο παρμπρίζ, ενώ γρήγορα χαρακτηρίστηκαν πιο άνετα και καλύτερα προσαρμοσμένα για τη μεταφορά ατόμων. Όπως και τα μεταγενέστερά τους Ν59, Ν60 και Ν61, παράγονταν σε τρεις τύπους αμαξώματος: φορτηγό (F), μικρό λεωφορείο (Μ) και ασθενοφόρο (S). Υπήρχαν εκδόσεις με συρόμενη πόρτα στη δεξιά πλευρά, ενώ οι περισσότερες στο πίσω μέρος τους διέθεταν μια μόνο πόρτα, που άνοιγε στην αριστερή μεριά. Οι εκδόσεις με τις συμβατικές πόρτες, έφεραν ως διακριτικό και το γράμμα T. 

To μπλε που δεν ήθελες να βλέπεις...
Η
σειρά Nysa διανεμήθηκε σε σημαντικούς αριθμούς στην Πολιτοφυλακή, η οποία ήταν η μόνη μορφή αστυνομίας στην Πολωνία την εποχή του φερόμενου ως υπαρκτού σοσιαλισμού. Οι εκδόσεις εκείνες, με το χαρακτηριστικό τους μπλε χρώμα, είχαν συρόμενες πόρτες και στις δύο πλευρές του αμαξώματος. Οι περισσότερες, διέθεταν και διπλή πόρτα στο πίσω μέρος. Σύντομα έγιναν το αντιπροσωπευτικό όχημα της πολωνικής Πολιτοφυλακής και ταυτίστηκαν μαζί της, αποτελώντας κατά κάποιο τρόπο το εμπορικό σήμα της. Με δεδομένη τη συχνή αμφισβήτηση του καθεστώτος και τις στάσεις εναντίον του, αν το έβλεπες να σταματά έξω από το σπίτι σου και τους επιβαίνοντές του να βγαίνουν γρήγορα έξω, αντιλαμβανόσουν ότι έμπαινες σε μπελάδες. Το καλύτερο λοιπόν για σένα και για όλους τους άλλους, ήταν να μη το αντίκρυζες καθόλου...

Στην υπηρεσία της κοινωνίας

Για αρκετά χρόνια, η σειρά Nysa ήταν το μοναδικό ασθενοφόρο που κυλούσε τους τροχούς του στους δρόμους της Πολωνίας. Στην γειτονική Ουγγαρία, όπου εξάγονταν, τα χρησιμοποιούσαν σχεδόν αποκλειστικά ως ασθενοφόρα αυτοκίνητα. Το 1987, λίγο πριν την πτώση των σοσιαλιστικών καθεστώτων στην Ανατολική Ευρώπη, κυκλοφορούσαν σε αυτήν περισσότερα από 750. Πέρα από τη νοσοκομειακή τους χρήση, ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής των Nysa εξήχθη στη Βουλγαρία και στη Ρωσία, αλλά και στη Δυτική Γερμανία, όπως και σε ορισμένες χώρες της Ασίας και της Αφρικής.Υπήρξαν και χρονιές όπου το 70% της συνολικής παραγωγής πουλήθηκε εκτός Πολωνίας.

Μηχανικά στοιχεία

Τόσο το Nysa, όσο και το Zuk van, βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στο επιβατικό μοντέλο Warszawa της FSO (που με τη σειρά του πατούσε στοGAZ-M20 Pobeda, το οποίο κατασκευαζόταν στη Σοβιετική Ένωση). Φυσικά, είχαν το ίδιο μεταξόνιο, ενώ χρησιμοποιούσαν και τον ίδιο κινητήρα. Τα πρώτα Nysa φιλοξενούσαν κάτω από το εμπρός καπό το τετρακύλινδρο σε σειρά μηχανικό σύνολο Μ20 των 2.121 κυβικών εκατοστών, ισχύος 61 ίππων. Από το 1964 και μετά ανέλαβε υπηρεσία ο επίσης τετρακύλινδρος σε σειρά βενζινοκινητήρας S21, απόδοσης 69 ίππων. Τέσσερα χρόνια αργότερα η διαμόρφωση του εμπρός μέρους άλλαξε, με την άφιξη του Nysa 521/522, παραμένοντας σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητη μέχρι το τέλος. Την ίδια περίπου εποχή εμφανίστηκαν άλλες δύο εκδόσεις, η Ν63 και η 503, οι οποίες τελικά δεν ξεπέρασαν τη μορφή του πρωτοτύπου.

Το τέλος...

Η πιο δημοφιλής χρονική περίοδος για τη σειρά Nysa ήταν η δεκαετία του '70, στη διάρκεια της οποίας η 521/522 αναδείχθηκε στην πολυαριθμότερη παραγωγή της «Zaklad Samochodow Dostawczych» στη 42χρονη ιστορία της (πιο επιτυχημένη χρονιά το 1978, με 18.200 μονάδες). Στη δεκαετία του '80 η παραγωγή μειώθηκε αισθητά και μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου (1989) που σήμανε το τέλος των σοσιαλιστικών πολιτευμάτων στην Ευρώπη, το μέλλον έγινε δυσοίωνο για την ZSD. Οι περισσότεροι πελάτες, συμπεριλαμβανομένης της Αστυνομίας, επέλεξαν πιο σύγχρονα, ταχύτερα και ασφαλέστερα φορτηγά από τις δυτικές δημοκρατίες, τα οποία εισήχθησαν ελεύθερα πια στην Πολωνία. Το τέλος ήρθε το 1994, με την οριστική διακοπή παραγωγής της σειράς Nysa, η οποία αρίθμησε συνολικά 380.575 μονάδες.

credits

Source: klasyki.auto-swiat.pl, mklr.pl. Photos: en.wheelsage.org

Κείμενο: Σπύρος Χατήρας